credits
choreografie: Hans van Manen
muziek:
Benjamin Britten – Strijkkwartet in F majeur (andante, deel 2)
Einojuhani Rautavaara – Pelimannit (Kopsin Jonas, deel 2)
Stefan Kovács Tickmayer – Lasset uns den nacht zerteilen
Astor Piazzolla – Melodía en La menor (Canto de Octubre, arrangement voor vioolsolo en strijkorkest, Bob Zimmerman)
strijkkwartet: Hebe Mensinga, Marshall Willox, Frederik Boits en Jan Insinger
vioolsolo: Hebe Mensinga
decor- en kostuumontwerp: Keso Dekker
lichtontwerp: Bert Dalhuysen
balletmeester: Rachel Beaujean
tijdsduur: circa 12 minuten
muzikale begeleiding: Holland Symfonia onder leiding van Matthew Rowe
Hans van Manen: 'Het is beslist geen wedstrijd'
Over de tijdsduur van zijn nieuwe choreografie hoefde Hans van Manen niet lang na te denken. Artistiek directeur Ted Brandsen vroeg hem – en alle andere Present/s-choreografen – een kort stuk te maken. "Welnu, de meeste van mijn balletten duren rond de 24 minuten, dus", zo concludeerde Van Manen praktisch als altijd, "de helft daarvan leek mij een prima lengte."
Daarna volgde de muziek. "Van Jan-Pieter Koch van Holland Symfonia kreeg ik zó'n stapel cd's. Ik viel meteen als een blok voor het andante van Benjamin Britten. Uiteindelijk koos ik voor vier heel verschillende stukken, omdat ik ook in mijn choreografie heel verschillende dingen wilde doen."
Van Manen liet zich voor zijn nieuwe ballet inspireren door twee koppels met ieder een eigen specialiteit: het eerste lyrisch en vooral schitterend in het 'adagiowerk'; het tweede vlammend virtuoos. "Maar het wordt beslist geen wedstrijd", benadrukt de choreograaf, "daar houd ik helemáál niet van. Het gaat me om de persoonlijkheden van de dansers die wil ik belichten. Al draai ik de rollen soms ook om: dan laat ik de lyrische dansers virtuoos zijn, en probeer ik de virtuozen zo mooi 'naar binnen' te laten dansen."
De bewegingstaal is en blijft typisch Van Manen. "Ik ben niet van plan mijzelf opnieuw uit te vinden." Maar: "Ik probeer wel altijd weer iets nieuws toe te voegen, iets waardoor de sfeer totaal anders is dan in mijn voorgaande ballet." In Variations for two couples is "álles laag", ook de lifts van de dansers. "Ik wilde ditmaal niks hoogs, niks dat doet denken aan traditioneel ballet."
Aan het slot van de choreografie gaan de dansers gelijktijdig 'af'. Want, hoe verschillend ook: voor Van Manen zijn de twee paren volkomen gelijkwaardig.
biografie hans van manen – vaste choreograaf van Het Nationale Ballet
Hans van Manen (1932, Nieuwer Amstel) kreeg zijn eerste balletlessen van Sonia Gaskell, die hem in 1951 als danser opnam in haar groep Ballet Recital. Vanaf 1961 werkte Van Manen afwisselend bij de twee belangrijkste dansgezelschappen van Nederland: hij was mede-artistiek-directeur van het Nederlands Dans Theater en achtereenvolgens huischoreograaf van Het Nationale Ballet en het Nederlands Dans Theater. Sinds 2005 is hij opnieuw als vaste choreograaf aan Het Nationale Ballet verbonden. Van de meer dan 120 choreografieën die hij tot nu maakte, worden er jaarlijks vele in binnen- en buitenland gedanst.
Van Manen ontving tal van prestigieuze prijzen. Zo kreeg hij in 2000 de Erasmusprijs voor zijn bijzondere verdiensten voor de Nederlandse dans en in 2005, in het Moskouse Bolsjoi Theater, de Benois de la Danse Life Time Achievement Award. In 2007 werd hij tijdens het door Het Nationale Ballet georganiseerde Hans van Manen Festival benoemd tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, een koninklijke onderscheiding voor 'verdiensten van exceptionele aard'.
> uitgebreide biografie
biografie einojuhani rautavaara – componist Variations for two couples
Einojuhani Rautavaara (1928, Helsinki) is een hedendaags componist en muziekpedagoog. Hij kreeg zijn muziekopleiding aan de universiteit van Helsinki, de Sibelius Academie, de Juilliard School of Music in New York en het Tanglewood Music Center in Massachusetts (VS). Verder studeerde hij in 1957 bij Wladimir Vogel in het Zwitserse Ascona en in 1958 aan de Rheinische Musikhochschule in Keulen, bij Rudolf Petzold.
In 1976 werd hij door de Sibelius Academie tot professor voor compositie benoemd, een functie die hij tot 1990 bekleedde. Sindsdien werkt hij uitsluitend als componist.
Rautavaara geldt als een van de belangrijkste Finse componisten. Hij heeft een groot aantal prijzen en onderscheidingen ontvangen.
biografie stefan kovács tickmayer – componist variations for two couples
De hedendaagse componist, pianist, contrabassist, multi-instrumentalist, improvisatie-musicus en essayist Stevan Kovács Tickmayer (1963, Novi Sad, Servië) leeft en werkt in Frankrijk. Hij studeerde aan de kunstacademie in zijn geboorteplaats, en later bij Louis Andriessen en Diederik Wagenaar aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en bij componisten György en Marta Kurtàg. In 1986 formeerde hij het jazzensemble Tickmayer Formatio, dat jazz met klassieke- en rockmuziek combineerde. De groep werd in 2001 ontbonden.
Tickmayer werkte gedurende zeven jaar veelvuldig samen met choreograaf Joseph Nadj en was te gast op diverse (theater)festivals in Europa en daarbuiten. Zo was hij onder meer 'composer in residence' tijdens het Kammermusikfest in het Oostenrijkse Lockenhaus (2003 en 2009) en het Kremerata Baltica Festival in Sigulda, Letland, waar diverse van zijn composities werden uitgevoerd en in première gingen.
biografie astor piazzolla – componist variations for two couples
Argentijn Astor Piazzolla (1921-1992) woonde van 1925 tot 1936 met zijn ouders in New York. Als achtjarige kreeg hij van zijn vader een bandoneon en studeerde vervolgens een jaar bij bandoneonist Andrés d'Aquila, met wie hij zijn eerste opname maakte, Marionette Spagnol.
Terug in Argentinië nam Piazzolla les bij de Hongaarse pianist Bela Wilda, een leerling van Sergej Rachmaninov. In de jaren daarna speelde hij in diverse tango-orkesten, waaronder het beroemde orkest van Anibal Troilo. Doordat Piazzolla ook arrangementen voor het orkest schreef, voelde hij de behoefte zijn muziekkennis te vergroten, wat resulteerde in lessen bij componist Alberto Ginastera en pianist Raúl Spivak. Piazzolla ging op zoek naar zijn eigen stijl en bestudeerde niet alleen klassieke, maar ook jazzmuziek. In 1953 won hij een beurs waarmee hij in Frankrijk compositie kon studeren. Zijn lerares aldaar, Nadia Boulanger, wees hem de weg terug naar de bandoneon en de tango. Piazzolla ontdekte dat 'verfijnde' muziek en de tango elkaar niet uitsluiten. Dat leidde tot een vernieuwende benadering van de tango.
Piazzolla heeft rond de duizend composities nagelaten. Tot zijn meest bekende werken behoren Libertango, Oblivión en Adiós Nonino.
dansers
Woensdag 15 februari (première), woensdag 22 februari (20.15 uur), zaterdag 25 februari (20.15 uur), vrijdag 2 maart (20.15 uur):
Anna Tsygankova, Igone de Jongh, Matthew Golding, Jozef Varga
Present/s
idee en samenstelling: Ted Brandsen
concept vormgeving en beeld: Keso Dekker
concept verbindende video's: Altin Kaftira
realisatie verbindende video's: Altin Kaftira en Mathieu Gremillet
realisatie decor video's ontworpen door Keso Dekker: Christophe Schoedel, Geert Braam
realisatie decor: Technische Organisatie Muziektheater
coördinatie vervaardiging kostuums: Yolanda Klompstra en Saskia Bredero
vervaardiging kostuums: kostuumafdeling Het Nationale Ballet, Martine Douma, Nelly van de Velden en Jeanine Pieterse
productieleiding: Joshua de Kuyper
voorstellingsleiding: Kees Prince, João Frango
inleidingen: Jacq. Algra en Lin van Ellinckhuysen